دوره 23، شماره 4 - ( 12-1404 )
جلد 23 شماره 4 صفحات 842-827 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mohseni Mansour S N, Ebrahimnezhad Shirvani A, Hoseinpour T, Morshedtalab M, Sadeghi J. Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Reducing HPA Axis Activity, Improving Attention and Academic Achievement Motivation in Students with Trauma History. RBS 2026; 23 (4) :827-842
URL: http://rbs.mui.ac.ir/article-1-2103-fa.html
URL: http://rbs.mui.ac.ir/article-1-2103-fa.html
محسنی منصور سیده نفیسه، ابراهیمنژاد شیروانی علی، حسینپور تینا، مرشدطلب ملیکا، صادقی جمال. اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش فعالیت محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال، بهبود توجه و انگیزه پیشرفت تحصیلی در دانشآموزان با سابقه تروما. تحقیقات علوم رفتاری. 1404; 23 (4) :827-842
سیده نفیسه محسنی منصور1 
، علی ابراهیمنژاد شیروانی*2 ، تینا حسینپور3 ، ملیکا مرشدطلب4 ، جمال صادقی3
، علی ابراهیمنژاد شیروانی*2 ، تینا حسینپور3 ، ملیکا مرشدطلب4 ، جمال صادقی3
1- گروه روانشناسی بالینی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2- گروه روانشناسی تربیتی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران ،ali.ebrahimnezhadshirvani@iau.ir
3- گروه روانشناسی تربیتی، واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران
4- گروه روانشناسی بالینی، واحد ساری ، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران
2- گروه روانشناسی تربیتی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران ،
3- گروه روانشناسی تربیتی، واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران
4- گروه روانشناسی بالینی، واحد ساری ، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران
چکیده: (275 مشاهده)
زمینه و هدف: تروما در دوران کودکی و نوجوانی پیامدهای گستردهای بر عملکرد شناختی، عاطفی و تحصیلی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر کاهش فعالیت محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA)، بهبود توجه و انگیزه پیشرفت تحصیلی در دانشآموزان با سابقه تروما انجام شد.
مواد و روشها: این پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانشآموزان پایه دهم و یازدهم شهر بابل در سال تحصیلی 1403-1404 بود. پس از غربالگری با استفاده از پرسشنامه ترومای کودکی (CTQ)، تعداد 60 دانشآموز با سابقه تروما بهصورت تصادفی به دو گروه مداخله (ACT) و کنترل تخصیص یافتند و پس از ریزش، 53 آزمودنی در پژوهش باقی ماندند. گروه مداخله تحت 12 جلسه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هفتهای یک جلسه، 90 دقیقه) قرار گرفت. گروه کنترل در لیست انتظار بود. ارزیابیها در سه مرحله پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری (یکماه بعد) با استفاده از مقیاس توجه و تمرکز (ACS)، مقیاس انگیزه پیشرفت تحصیلی (AAMS)، سنجش کورتیزول بزاقی و پرسشنامه علائم استرس پسآسیبی (CPSS) انجام شد. برای آزمون فرضیههای پژوهش، از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و برای بررسی پایایی مداخله در طول زمان، از تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر (Repeated Measures ANOVA) استفاده شد. میزان ریزش نمونه نیز گزارش شد و تحلیل حساسیت برای بررسی تأثیر ریزش بر نتایج انجام شد.
یافتهها: پس از 12 جلسه مداخله، نتایج نشان داد که گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل بهبود معناداری در تمام متغیرها داشت. میانگین نمرات توجه و تمرکز از 15/62 به 38/74 افزایش یافت (001/0>p، 94/0d =). انگیزه پیشرفت تحصیلی از 46/98 به 73/118 افزایش یافت (001/0>p، 34/1 d =). سطح کورتیزول بزاقی از 42/8 به 87/5 نانوگرم بر دسیلیتر کاهش یافت (001/0>p، 12/1d =). علائم PTSD از 31/42 به 46/28 کاهش یافت (001/0>p، 50/1d =). این اثرات در مرحله پیگیری نیز حفظ شدند.
نتیجهگیری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یک مداخله مؤثر برای دانشآموزان با سابقه تروما است که میتواند فعالیت محور HPA را کاهش داده، توجه و تمرکز را بهبود بخشد، انگیزه پیشرفت تحصیلی را افزایش دهد و علائم استرس پسآسیبی را کاهش دهد.
مواد و روشها: این پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانشآموزان پایه دهم و یازدهم شهر بابل در سال تحصیلی 1403-1404 بود. پس از غربالگری با استفاده از پرسشنامه ترومای کودکی (CTQ)، تعداد 60 دانشآموز با سابقه تروما بهصورت تصادفی به دو گروه مداخله (ACT) و کنترل تخصیص یافتند و پس از ریزش، 53 آزمودنی در پژوهش باقی ماندند. گروه مداخله تحت 12 جلسه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هفتهای یک جلسه، 90 دقیقه) قرار گرفت. گروه کنترل در لیست انتظار بود. ارزیابیها در سه مرحله پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری (یکماه بعد) با استفاده از مقیاس توجه و تمرکز (ACS)، مقیاس انگیزه پیشرفت تحصیلی (AAMS)، سنجش کورتیزول بزاقی و پرسشنامه علائم استرس پسآسیبی (CPSS) انجام شد. برای آزمون فرضیههای پژوهش، از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و برای بررسی پایایی مداخله در طول زمان، از تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر (Repeated Measures ANOVA) استفاده شد. میزان ریزش نمونه نیز گزارش شد و تحلیل حساسیت برای بررسی تأثیر ریزش بر نتایج انجام شد.
یافتهها: پس از 12 جلسه مداخله، نتایج نشان داد که گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل بهبود معناداری در تمام متغیرها داشت. میانگین نمرات توجه و تمرکز از 15/62 به 38/74 افزایش یافت (001/0>p، 94/0d =). انگیزه پیشرفت تحصیلی از 46/98 به 73/118 افزایش یافت (001/0>p، 34/1 d =). سطح کورتیزول بزاقی از 42/8 به 87/5 نانوگرم بر دسیلیتر کاهش یافت (001/0>p، 12/1d =). علائم PTSD از 31/42 به 46/28 کاهش یافت (001/0>p، 50/1d =). این اثرات در مرحله پیگیری نیز حفظ شدند.
نتیجهگیری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یک مداخله مؤثر برای دانشآموزان با سابقه تروما است که میتواند فعالیت محور HPA را کاهش داده، توجه و تمرکز را بهبود بخشد، انگیزه پیشرفت تحصیلی را افزایش دهد و علائم استرس پسآسیبی را کاهش دهد.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |