دوره 23، شماره 4 - ( 12-1404 )
جلد 23 شماره 4 صفحات 715-686 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Khaleghi M, Bakhshipour Roudsari A. Foundations and Applications of the Process-Based Approach in Intervention and Research: Toward a Paradigm Shift. RBS 2026; 23 (4) :686-715
URL: http://rbs.mui.ac.ir/article-1-2037-fa.html
URL: http://rbs.mui.ac.ir/article-1-2037-fa.html
خالقی محمد، محمودعلیلو مجید، بخشی پور رودسری عباس. مبانی و کاربست رویکرد فرایندمدار در مداخله و پژوهش: به سوی تغییر پارادایم. تحقیقات علوم رفتاری. 1404; 23 (4) :686-715
1- گروه روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ، mohammad.khaleghi66@gmail.com
2- گروه روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2- گروه روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
چکیده: (188 مشاهده)
زمینه و هدف: چارچوب غالب در پژوهش و کاربست مداخلههای مبتنی بر شواهد در چند دهۀ گذشته مدل پزشکی با مبنای اثباتگرایی بوده است. با وجود برخی دستاوردها، یافتههای پژوهشی نشان میدهند که اثربخشی مداخلهها در دهههای اخیر کاهش یافته یا در سطحی ثابت باقی مانده است. موضوعی که لزوم بازنگری در بنیانهای نظری و روششناسی این عرصه را برجسته میسازد.
مواد و روشها: این مطالعه یک مرور روایتی و تحلیل مفهومی از مبانی نظری و کاربردهای رویکرد فرایندمدار بود.
یافتهها: رویکرد فرایندمدار بهمنزلۀ پارادایمی جدید تلاش میکند با فاصله گرفتن از تمرکز بر تشخیصهای مبتنی بر نشانگان و پروتکلهای ایستا و فارغ از وفاداری به مکاتب نظری، به شناسایی و مداخله در فرایندهای بنیادین تغییر بپردازد و اقدام به یکپارچهسازی نظاممند رویکردهای مختلف از طریق فرامدل تکاملی گسترشیافته میکند. این رویکرد با بهرهگیری از فرمولبندی فردی، تحلیل شبکهای، دادههای چندسطحی و روششناسی فرد-کلنگر به مطالعه و کاربست تعاملات پویای فرایندهای زیستیروانیاجتماعی میپردازد.
نتیجهگیری: رویکرد فرایندمدار با ارائۀ زبان، چارچوب تحلیلی و اصول تغییر مشترک به پژوهشگران و درمانگران رویکردهای مختلف امکان همکاری سازندهتر را میدهد و پتانسیل تغییر از پروتکلهای ایستا به فرایندهای پویا را دارد و میتواند پلی بین پژوهش علمی و عملِ بالینی باشد. در این مقاله، ضمن ارائۀ مبانی رویکرد فرایندمدار و برخی چالشهای مرتبط با آن، به پتانسیلهای این رویکرد بهمنزلۀ بستری برای تحول در علم مداخله و تغییر پارادایم پرداخته شد.
مواد و روشها: این مطالعه یک مرور روایتی و تحلیل مفهومی از مبانی نظری و کاربردهای رویکرد فرایندمدار بود.
یافتهها: رویکرد فرایندمدار بهمنزلۀ پارادایمی جدید تلاش میکند با فاصله گرفتن از تمرکز بر تشخیصهای مبتنی بر نشانگان و پروتکلهای ایستا و فارغ از وفاداری به مکاتب نظری، به شناسایی و مداخله در فرایندهای بنیادین تغییر بپردازد و اقدام به یکپارچهسازی نظاممند رویکردهای مختلف از طریق فرامدل تکاملی گسترشیافته میکند. این رویکرد با بهرهگیری از فرمولبندی فردی، تحلیل شبکهای، دادههای چندسطحی و روششناسی فرد-کلنگر به مطالعه و کاربست تعاملات پویای فرایندهای زیستیروانیاجتماعی میپردازد.
نتیجهگیری: رویکرد فرایندمدار با ارائۀ زبان، چارچوب تحلیلی و اصول تغییر مشترک به پژوهشگران و درمانگران رویکردهای مختلف امکان همکاری سازندهتر را میدهد و پتانسیل تغییر از پروتکلهای ایستا به فرایندهای پویا را دارد و میتواند پلی بین پژوهش علمی و عملِ بالینی باشد. در این مقاله، ضمن ارائۀ مبانی رویکرد فرایندمدار و برخی چالشهای مرتبط با آن، به پتانسیلهای این رویکرد بهمنزلۀ بستری برای تحول در علم مداخله و تغییر پارادایم پرداخته شد.
واژههای کلیدی: رویکرد فرایندمدار، درمان فرایندمدار، فرایندهای تغییر، رویکرد شبکهای، روش فرد-کلنگر، تغییر پارادایم
نوع مطالعه: گزارش مورد |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/8/20 | پذیرش: 1404/11/12 | انتشار: 1404/12/10
دریافت: 1404/8/20 | پذیرش: 1404/11/12 | انتشار: 1404/12/10
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |