Journal of Research in Behavioural Sciences

fa تدوین مدل سلامت در بیماران دیابت نوع 2 بر اساس سرسختی روانشناختی، سواد سلامت، خودکارآمدی و باورهای سلامتی با میانجیگری رفتارهای خودمدیریتی و حمایت اجتماعی Development of a Health Model in Patients with Type 2 Diabetes Based on Psychological Toughness, Health Literacy, Self-Efficacy and Health Beliefs Mediated by Self-Management Behaviors and Social Support تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: ارتقا کیفیت زندگی و کنترل گلوکز خون در بیماران مبتلا به دیابت یکی از مهمترین اهداف مداخلات و برنامه‌های ارتقا سلامتی این بیماران می‌باشد؛ بنابراین؛ هدف از این پژوهش حاضر تدوین مدل سلامت در بیماران دیابتی نوع ۲ بر اساس سرسختی روانشناختی، سواد سلامتی، خودکارآمدی و باورهای سلامتی با میانجیگری رفتارهای خودمدیریتی و حمایت اجتماعی می‌باشد. مواد و روش‌ها: روش پژوهش تحلیلی و از نوع معادلات ساختاری است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به کلینیک‌های دیابت شهرستان آبادان در سال ۱۳۹۸ می‌باشد. روش نمونه‌گیری تصادفی ساده بود. ۲۵۴ بیمار مبتلا به دیابت بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش پرسشنامه سرسختی روانشناختی (کوباسا، ۱۹۸۴)، پرسشنامه سواد سلامت (منتظری، ۲۰۱۴)، پرسشنامه رفتارهای خودمدیریتی (توبرت و گلاسکو، ۱۹۹۴)، پرسشنامه کیفیت زندگی (بروگس، ۲۰۰۴)، پرسشنامه حمایت اجتماعی (وکس، ۱۹۸۶)، پرسشنامه باورهای سلامت (کارتال، ۲۰۰۶) و پرسشنامه خودکارآمدی (استنفورد، ۲۰۰۱) می‌باشد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که باورهای سلامت بر پیامدهای سلامت بیماران مبتلا به دیابت نوع دو، اثر مستقیم و معنی‌داری دارد (۰۰۱/۰≥P) و خودکارآمدی بر پیامدهای سلامت اثرات مستقیم و غیرمستقیمی (با میانجیگری رفتارهای خودمدیریتی) دارد (۰۰۱/۰≥P). سواد سلامت بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو اثر مستقیم و معنی‌داری نداشت (۰۰۱/۰≤P). سرسختی روانشناختی بر پیامدهای سلامت اثرات مستقیم و غیرمستقیمی (با میانجیگری رفتارهای خودمدیریتی) دارد (۰۰۱/۰≥P) و اثر حمایت اجتماعی بر پیامدهای سلامت معنی‌دار نبود (۰۰۱/۰≤P). نتیجه‌گیری: با توجه به نقش باورهای سلامت و خودکارآمدی و سرسختی بر پیامدهای سلامت در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو پیشنهاد می‌گردد از این متغیرها در برنامه‌های ارتقا کیفیت زندگی و خودمراقبتی این گروه از بیماران استفاده گردد. Aim and Background: Improving the quality of life and controlling blood glucose in patients with diabetes is one of the most important goals of interventions and health promotion programs in these patients. The purpose of this study was to develop a health model in type 2 diabetic patients based on psychological toughness, health literacy, self-efficacy and beliefs. Health is mediated by self-management behaviors and social support. Methods and Materials: The research method is analytical and structural equations. The statistical population of this study includes all patients with type 2 diabetes referred to diabetes clinics in abadan in 1398. Random sampling method was used to select the sample. 254 patients with diabetes were selected based on inclusion and exclusion criteria. Research instruments psychological toughness questionnaire (Kobasa, 1984), health literacy questionnaire (Montazeri, 2014), tobert and glasgow self-management behaviors questionnaire (1994) and quality of life questionnaire (Bruges, 2004) and wax social support questionnaire, 1986), health beliefs questionnaire (Kartal, 2006) and the self-efficacy questionnaire (Stanford, 2001). Findings: Findings showed that health beliefs have a direct and significant effect on the health outcomes of patients with type 2 diabetes (P≤0.001) and self-efficacy has direct and indirect effects on health outcomes (mediated by self-management behaviors) (P≤0.001). Health literacy had no direct and significant effect on the quality of life of patients with type 2 diabetes (p≥0.001). Psychological hardiness has direct and indirect effects on health outcomes (mediated by self-management behaviors) (P≤0.001) and the effect of social support on health outcomes was not significant (P≥0.001). Conclusions: Considering the role of health beliefs and self-efficacy and persistence on health outcomes in patients with type 2 diabetes, it is recommended to use these variables in quality of life and self-care programs of this group of these patients. سرسختی روانشناختی, سواد سلامت, رفتارهای خودمدیریتی, حمایت اجتماعی, باورهای سلامت. Psychological Hardiness, Health Literacy, Self-Management Behaviors, Social Support, Health Beliefs. 24 34 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-362-1&slc_lang=fa&sid=1 Sorour Moshavvegh سرور مشوق s-moshavegh@yahoo.com 10031947532846005880 10031947532846005880 No Ph.D. Student in Health Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. دانشجوی دکتری روانشناسی سلامت، گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Nasser Goodarzi ناصر گودرزی Nassergoodarzi@yahoo.com 10031947532846005881 10031947532846005881 Yes Associate Professor, Department of Psychology, Army University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دانشیار، گروه روانشناسی، دانشگاه علوم پزشکی ارتش. تهران. ایران. Suzan Emamipour سوزان امامی پور emamipursd@yahoo.com 10031947532846005882 10031947532846005882 No Associate Professor, Department of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. دانشیار، گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Mojgan Sepah Mansour مژگان سپاه منصور mojgan.sepahmansour@iauctb.ac.ir 10031947532846005883 10031947532846005883 No Associate Professor, Department of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. دانشیار، گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.