fa بررسی تطبیقی مفهوم عقل در منابع اسلامی، روان‌پزشکی و روان‌شناسی عمومى General پژوهشي Research زمینه و هدف : عقل و دیگر کلمات معادل آن در علوم اسلامی، روان‌شناسی و روان‌پزشکی از اهمیت خاصی برخوردار است. علت این موضوع جایگاه و تأثیر عقل در وضعیت سلامت انسان می‌باشد. مطالعه حاضر به تبیین و بررسی تطبیقی این مفهوم در منابع مذکور پرداخت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مروری، پس از یافتن تعریف عقل در فرهنگ لغات عربی، فارسی، انگلیسی و نیز در فرهنگ لغات قرآنی، مفهوم عقل از منظر فلاسفه، پیشوایان اسلامی و قرآن استخراج گردید. سپس با مراجعه به کتب مرجع روان‌پزشکی و روان‌شناسی دانشگاهی، مفاهیم مرتبط با عقل استخراج شد و به وسیله تطبیق این مفاهیم، ویژگی‌ها، نقاط اشتراک و تفاوت آن‌ها توصیف گردید. یافته‌ها: یافته‌های مطالعه مفهوم عقل را در سه قسمت توصیف می‌کند؛ منابع اسلامی ضمن تفکیک عقل به نظری و عملی، عقل را به عنوان قدرت تشخیص انسان، عاملی برای بازداری از انحراف و فساد، اساس شخصیت انسان و ملاکی برای ارزیابی انسان در دنیای پس از مرگ توصیف کرد. در فرهنگ روان‌پزشکی، عاقل بودن به مفهوم داشتن بینش صحیح نسبت به خود و بیماری خود، قضاوت صحیح در شرایط مختلف و داشتن تفکری عاری از آسیب‌های مختلف بود. در روان‌شناسی نیز عقل عبارت از توانایی فکر و عمل بر اساس دانش‌ها و تجربه‌ها، بینش صحیح نسبت به آن‌ها است. نتیجه‌گیری: در هر سه منبع به سیر تدریجی برای تکامل عقل، عوامل و موانع مؤثر در آن و راه‌های برون رفت از آن‌ها اشاراتی شده است، اما در منابع اسلامی مفهوم دنیای پس از مرگ به عنوان یک موضوع اساسی و مهم، دارای ابعاد و رویکرد متمایزی می‌باشد. Aim and Background: The concept of wisdom and its other equivalents have an important place in Islamic sciences, psychology, and psychiatry because of their determining roles in human health. Therefore, The present study explained and compared this concept in these three resources. Methods and Materials: In this was a review study, after looking up the word "wisdom" in the Arabic, Persian, and English dictionaries, and Quranic Arabic Corpus, the concept was extracted from the perspective of Islamic philosophers, Imams, the Quran, and academic textbooks of psychiatry and psychology. Finally, the common features and points and differences of the concept in the mentioned resources were described. Findings: Wisdom can be described in three perspectives. The Islamic literature has divided wisdom into theoretical and practical and described it as judgment power, preventer of deviation and corruption, the basis of human personality, and a human appraisal criterion in the hereafter. Psychiatry has defined wisdom as having true insight into the self, one’s disorders, and correct judgment in various conditions. In psychological literature, the concept of wisdom is the ability to think and practice based on knowledge, experience, and correct insight. Conclusions: All three resources believe in the gradual evolution of wisdom and consider various factors affecting this evolution. However, in the Islamic view, the concept of the hereafter, as an important and essential concept, has different approaches and perspectives. عقل, اندیشه, قضاوت, اسلام, روان‌پزشکی, روان‌شناسی, Wisdom, Thought, Judgment, Islam, Psychiatry, Psychology 261 268 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-441&slc_lang=fa&sid=1 سید غفور موسوی سید غفور موسوی 10031947532846004896 10031947532846004896 Yes استاد، مرکز تحقیقات علوم رفتاری و گروه روان پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران احمد کرمی احمد کرمی 10031947532846004897 10031947532846004897 No روان‌پزشک، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران امراله ابراهیمی امراله ابراهیمی 10031947532846004898 10031947532846004898 No دانشیار، مرکز تحقیقات علوم رفتاری و گروه روان‌پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران اصغر طاهرزاده اصغر طاهرزاده 10031947532846004899 10031947532846004899 No استاد، گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران