Journal of Research in Behavioural Sciences

fa مقایسه اثربخشی آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان و ذهن‌آگاهی بر رفتارهای پرخطر در فضای مجازی و مهارت‌های ارتباطی دانش آموزان در مرحله بلوغ Comparing the effectiveness of emotion regulation and mindfulness training on risky behaviors in cyberspace, and communication skills of students in the puberty stage تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: با گسترش روزافزون استفاده از اینترنت در میان نوجوانان، نگرانی‌ها درباره بروز رفتارهای پرخطر در فضای مجازی و ضعف مهارت‌های ارتباطی در این دوره حساس رشدی افزایش یافته است؛ بنابراین هدف از این پژوهش مقایسه اثربخشی آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان و ذهن‌آگاهی بر  رفتارهای پرخطر در فضای مجازی و مهارت‌های ارتباطی دانش آموزان در مرحله بلوغ بود. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون و پسآزمون می‌باشد. مواد و روش‌ها: جامعۀ آماری کلیۀ دانش آموزان پسر در مرحله بلوغ 12 تا 16 ساله مقطع متوسطه اول هفتم تا نهم که در سال 1404 در شاهرود مشغول به تحصیل بودند می باشند.  روش نمونه‌گیری هدفمند بود که بر اساس معیارهای ورود به تحقیق 39 نفر (آموزش مهارت های هیجانی 13 نفر، آموزش ذهن آگاهی 12 نفر و کنترل 14 نفر) انتخاب شدند. ابزار اندازه‌گیری پرسشنامه‌های مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی (زاده محمدی و همکاران، 1390)، پرسشنامه مهارت‌های ارتباطی کوئین‌دام (2004)، مقیاس غربالگری استفاده پرخطر و مشکل آفرین از اینترنت (جلنچک و همکاران، 2014) بود. از پروتکل آموزش ذهن آگاهی توسط کابات ذین (1995) و آموزش مهارت های تنظیم هیجان گراتز  و گاندرسون (2006) به مدت 8 جلسه (هر هفته دو جلسه 60 تا 90 دقیقه ای) استفاده گردید. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌های تحقیق از روش آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیره و نرم‌افزار SPSS نسخه 27 استفاده شد. یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان داد که که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، تفاوت نمره‌های پیش‌آزمون- پس‌آزمون در دو گروه آزمایشی برای متغیر استفاده پرخطر و مشکل آفرین از اینترنت، رفتارهای پرخطر و مهارتهای اجتماعی معنادار است و میانگین نمره‌های گروههای آزمایش به‌طور معناداری از کمتر از گروه کنترل است (05/0>p). اما بین دو گروه آزمایش تفاوت معناداری وجود نداشت (05/0<p). <img alt="" src="" style="width:1px; height:1px" >نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان و ذهن‌آگاهی می‌تواند به عنوان راهکارهای مداخله‌ای مناسب برای کاهش استفاده پرخطر از اینترنت و ارتقای مهارت‌های ارتباطی دانش‌آموزان در مرحله بلوغ مورد استفاده قرار گیرد.   Aim and Background: As internet usage continues to grow among teenagers, there is increasing concern about the rise of risky digital behaviors and weakened communication skills during this sensitive stage of growth; consequently; the present study aimed to compare the effectiveness of emotion regulation skills training and mindfulness training on risky behaviors in cyberspace and communication skills of students in puberty. Methods and Materials: The research method was quasi-experimental with a pretest-posttest design. The statistical population included all male students aged 12-16 years in the first secondary school grade (7th to 9th) studying in Shahrood in the academic year 2025. Using purposive sampling, 39 participants were selected based on inclusion criteria (emotion regulation training: 13, mindfulness training: 12, control: 14). The instruments used were the Iranian Adolescent Risk Taking Scale (Zadeh Mohammadi et al., 2011), Quinn Dam Communication Skills Questionnaire (2004), and Problematic and Risky Internet Use Screening Scale (Jelenchick et al., 2014). The mindfulness training protocol by Kabat-Zinn (1995) and emotion regulation skills training by Gratz and Gunderson (2006) were implemented for 8 sessions (two 60–90-minute sessions per week). Data were analyzed using univariate analysis of covariance (ANCOVA) and SPSS-27. Findings: The results showed that after controlling for pretest effects, the difference between pretest-posttest scores in the two experimental groups for risky internet use, risky behaviors, and social skills was significant, and the mean scores of the experimental groups were significantly lower than the control group (P<0.05). However, there was no significant difference between the two experimental groups (P>0.05). Conclusions: The findings indicated that emotion regulation skills training and mindfulness training can be used as appropriate intervention strategies to reduce risky internet use and improve communication skills of students during puberty.                  تنظیم هیجان, ذهن‌آگاهی, استفاده پرخطر از اینترنت, رفتارهای پرخطر, مهارت‌های اجتماعی, بلوغ Emotion Regulation, Mindfulness, Risky Internet Use, Risky Behaviors, Social Skills, Puberty 843 856 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-109-19&slc_lang=fa&sid=1 Ali Shahini علی شاهینی alishahini2348@gmail.com 100319475328460014448 100319475328460014448 No گروه روان شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران Hassan Abdi حسن عبدی habdi1978@gmail.com 100319475328460014449 100319475328460014449 Yes گروه تربیت‌بدنی و علوم ورزشی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران Shahnaz Nohi شهناز نوحی psynut.sh@gmail.com 100319475328460014450 100319475328460014450 No گروه روان شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران