Journal of Research in Behavioural Sciences

fa تدوین بسته آموزشی تقویت رابطه‌ والد‌-کودک بر مبنای نظریه ذهنی سازی و سنجش اثر بخشی آن بر ظرفیت تاملی والدین، تنظیم هیجانی والدین و همچنین استرس فرزندپروری Designing a Parent Training Program for Enhancing Parent-Child Relationships Based on Mentalization Theory, and Examination of Its Effectiveness on Parental Reflective Functioning, Emotional Regulation, and Parenting Stress تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: آموزش فرزندپروری نقش کلیدی در ارتقای آگاهی، مهارت‌های والدین و کودکان و در نهایت سلامت روان فردی و اجتماعی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف طراحی و ارزیابی اثربخشی یک بسته آموزشی مبتنی بر رویکرد والدگری تأملی (ذهنی‌سازی) صورت گرفته است؛ رویکردی که با تکیه بر ویژگی‌های مادران موفق و نظریه ذهنی‌سازی، به بهبود ابعاد کلیدی رابطه والد–کودک می‌پردازد. این بسته آموزشی هشت‌جلسه‌ای به‌صورت آنلاین برگزار شد و تمرکز آن بر ارتقای ظرفیت تأملی والدین، بهبود مهارت‌های تنظیم هیجانی، و کاهش استرس والدگری بود.    مواد و روش‌ها: طرح پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با گروه کنترل (لیست انتظار) بود. گروه آزمایش شامل 13 مادر بود که طی هشت جلسه هفتگی در مداخله شرکت کردند و 14 مادر دیگر در گروه کنترل قرار گرفتند. هر دو گروه در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون مورد ارزیابی قرار گرفتند. شرکت‌کنندگان از میان مادران دارای کودکان 5 تا 12 سال که به مرکز مشاوره مهرروان در تهران مراجعه کرده بودند و با مشکلات رفتاری و هیجانی کودک خود مواجه بودند، انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامه ظرفیت تأملی والدین، چک‌لیست تنظیم هیجانی والدین، و نسخه کوتاه شاخص استرس فرزندپروری بود. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل کواریانس نشان داد که بسته آموزشی مبتنی بر ذهنی‌سازی منجر به بهبود معنادار ظرفیت ذهنی‌سازی در رابطه والد–کودک و مهارت‌های تنظیم هیجانی مادران در گروه آزمایش شده است. با این حال، کاهش استرس فرزندپروری به مداخله‌های چندبعدی یا مکمل نیاز دارد. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش گامی مؤثر در جهت توسعه مداخلات مبتنی بر ذهنی‌سازی در حوزه فرزندپروری و انطباق آن با بافت فرهنگی ایران محسوب می‌شود، و می‌تواند به غنای ادبیات نظری و کاربردی این حوزه کمک کند Aim and Background: Parenting education plays a vital role in enhancing parental awareness and skills, promoting child development, and fostering mental health in both current and future generations. This study aimed to design and evaluate the effectiveness of a reflective parenting training program based on mentalization theory and characteristics of effective mothers, with a focus on improving key aspects of the parent–child relationship. The eight-session online intervention was developed to enhance parental reflective functioning, improve emotion regulation, and reduce parenting-related stress. Materials and Methods: A quasi-experimental design with a control group (waitlist) was employed. The experimental group consisted of 13 mothers who participated in weekly training sessions over eight weeks, while the control group included 14 mothers. Both groups were assessed at pre-test and post-test stages. Participants were mothers of children aged 5 to 12 who had visited the Mehrravan Counseling Center in Tehran, primarily due to emotional or behavioral difficulties in their children. Instruments used included the Parental Reflective Functioning Questionnaire, the Parental Emotion Regulation Checklist, and the short form of the Parenting Stress Index. Findings: ANCOVA results indicated that the mentalization-based training program significantly enhanced mothers’ reflective functioning in the parent–child relationship and improved their emotion regulation skills. However, reductions in parenting stress appeared to require additional or complementary interventions. Conclusions: The findings contribute to the theoretical and practical literature on reflective parenting and highlight the importance of culturally adapted interventions for parenting in Iran ذهنی سازی, فرزند پروری, ظرفیت تاملی, تنظیم هیجان, استرس والدگری, Mentalization, Parenting, emotion regulation, reflective functioning, parenting stress 233 245 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1335-2&slc_lang=fa&sid=1 Narges Kermani نرگس کرمانی nrg.kermani@gmail.com 100319475328460013405 100319475328460013405 No PhD student in counseling, Department of Psychology and counseling, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. دانشجوی دکتری مشاوره،گروه مشاوره دانشگاه علامه طباطبایی. kumars Farahbakhsh کیومرث فرحبخش farahbakhsh@atu.ac.ir 100319475328460013406 100319475328460013406 Yes Assistant professor, Department of Psychology and counseling, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. دانشیار دانشکده روانشناسی و مشاوره، دانشگاه علامه طباطبایی. Mahdi Zare Bahramabadi مهدی زارع بهرام آبادی zare@samt.ac.ir 100319475328460013407 100319475328460013407 No Assistant professor, Department of Psychology and counseling, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. دانشیار گروه مشاوره دانشکده روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی. Atusa Kalantar Hormoz آتوسا کلانتر هرمز at.kalantar@atu.ac.ir 100319475328460013408 100319475328460013408 No Assistant professor, Department of Psychology and counseling, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. دانشیار گروه مشاوره دانشکده روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی. Enayat Zamanpour عنایت اله زمان پور zamanpour@atu.ac.ir 100319475328460013409 100319475328460013409 No Associate professor, Department of Psychology and counseling, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. استادیار گروه سنجش دانشکده روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی.