Journal of Research in Behavioural Sciences

fa تحلیل اهمیت- عملکرد قابلیت‌های تحول هیجانی- کارکردی پایه و پیشرفته در طرح‌واره‌های ناکارآمد نوجوانان Importance–Performance Analysis of Basic and Advanced Functional–Emotional Developmental Capacities in Adolescents' Maladaptive Schemas تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: هدف از مطالعه حاضر، تحلیل اهمیت- عملکرد قابلیت‌های تحول یکپارچه پایه و پیشرفته در طرح‌واره‌های ناکارآمد نوجوانان بود. مواد و روش‌ها: در یک طرح توصیفی- همبستگی، نمونه‌ای به حجم 211 نفر از دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر مشهد در سال تحصیلی 1402-1403، به روش در‌دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مقیاس تحول یکپارچه پایه نوجوان (ABIDS)، مقیاس تحول یکپارچه پیشرفته نوجوان (AAIDS) و فرم کوتاه مقیاس طرح‌واره‌های ناکارآمد اولیه (SF-YSQ) بود. تجزیه‌وتحلیل داده با استفاده از ماتریس اهمیت- عملکرد انجام شد. یافته‌ها: درمجموع یافته ها نشان داد که از میان قابلیت‌های تحول یکپارچه پایه و پیشرفته، به ترتیب مبادله و حل مساله اجتماعی و صمیمیت و جذب شدن به انسان‌ها بیشترین تأثیر را بر طرح‌واره‌های حوزه بریدگی و طرد داشته و نیازمند مداخله جدی‌تری هستند. همچنین، مولفه‌های مبادله و حل‌مساله اجتماعی و تفکر خاکستری، بیشترین نقش را در شکل‌گیری طرح‌واره‌های حوزه خودگردانی و عملکرد مختل ایفا کرده‌اند. در مورد طرح‌واره‌های مربوط به محدودیت‌های مختل، مؤلفه‌های تفکر چندعلیتی، تنظیم عواطف و رفتار، مبادله و حل مساله اجتماعی و تفکر خاکستری، بیشترین تأثیر را داشته‌اند. افزون بر این، مبادله و حل مساله اجتماعی و تفکر مبتنی بر معیار درونی، بیشترین تاثیر را در شکل‌گیری طرح‌واره‌های حوزه دیگر ‌جهت‌مندی داشته‌اند. در نهایت، مولفه های مبادله و حل مساله اجتماعی و تفکر خاکستری مهم‌ترین سازه‌های تأثیرگذار بر طرح‌واره‌های حوزه گوش‌به‌زنگی بیش‌ازحد و بازداری شناخته شدند. نتیجه‌گیری: درمجموع با نظر به یافته‌های پژوهش به نظر می‌رسد که طراحی و اجرای مداخلات درمانی با هدف تقویت قابلیت‌های تحول هیجانی-کارکردی پایه و پیشرفته می‌تواند نقش بسزایی در تعدیل طرح‌واره‌های ناکارآمد نوجوانان داشته باشد Aim and Background: The aim of the present study was to analyze the importance–performance of basic and advanced functional-emotional developmental capacities in adolescents' maladaptive schemas. Methods and Materials: In a descriptive-correlational design, a convenience sample of 211 high school students from Mashhad was selected during the academic year 1402-1403. The data collection instruments included the Adolescent Basic Integrated Development Scale (ABIDS), the Adolescent Advanced Integrated Development Scale (AAIDS), and the Short Form of the Young Schema Questionnaire (SF-YSQ). Data analysis was conducted using an Importance–Performance Matrix. (IPA). Findings: Overall, the findings indicated that among the basic and advanced integrated developmental capabilities, reciprocal interaction and social problem solving and Engaging and Relating had the greatest impact on the formation of schemas in the disconnection and rejection domain, highlighting the need for more targeted interventions in these areas. Additionally, reciprocal interaction and social problem solving and gray-area thinking, played the most significant roles in the development of schemas related to impaired autonomy and performance. Regarding the impaired limits domain, the components of "Multiclausal thinking, emotional and behavioral regulation, reciprocal interaction and social problem solving and gray-area thinking had the strongest influence. Furthermore, reciprocal interaction and social problem solving and thinking based on internal standards were identified as the most influential constructs in shaping schemas within the other-directedness domain. Finally, reciprocal interaction and social problem solving and gray-area thinking emerged as the primary influencing factors in the development of schemas related to Overvigilance and Inhibition. Conclusions: Overall, based on the research findings, it appears that designing and implementing therapeutic interventions aimed at enhancing both basic and advanced functional-emotional developmental capacities can play a significant role in moderating adolescents' maladaptive schemas قابلیت‌های تحول هیجانی-کارکردی پایه, قابلیت‌های تحول هیجانی-کارکردی پیشرفته, طرح‌واره‌های ناکارآمد, نوجوانان, ماتریس اهمیت- عملکرد Basic functional-emotional developmental capacities, advanced functional-emotional developmental capacities, maladaptive schemas, adolescents, importance–performance matrix 257 270 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1348-1&slc_lang=fa&sid=1 Talieh Saeidi rezvani طلیعه سعیدی رضوانی ts.rezvani@gmail.com 100319475328460013421 100319475328460013421 No Ph.D. Candidate in Educational Psychology, Department of Counseling and Educational Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دانشجو دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Seyed‌ Amir Amin Yazdi سید امیر امین یزدی yazdi@um.ac.ir 100319475328460013422 100319475328460013422 Yes Professor, Department of Counseling and Educational Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. استاد گروه روانشناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Hossein Kareshki حسین کارشکی kareshki@um.ac.ir 100319475328460013423 100319475328460013423 No Associate Professor, Department of Counseling and Educational Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دانشیار گروه روانشناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Shahram Mohammadkhani شهرام محمدخانی sh.mohammadkhani@gmail.com 100319475328460013424 100319475328460013424 No Professor, Department of Clinical Psychology, Kharazmi University, Tehran, Iran. استاد گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.