Journal of Research in Behavioural Sciences

fa اثربخشی برنامه آموزش مهارت‌های اجتماعی مبتنی بر ذهن اگاهی بر مشکلات رفتاری، مهارت ارتباط با دوستان و همدلی شناختی در نوجوانان دارای قلدری Effectiveness of Mindfulness-Based Social Skills Training Program on Behavioral Problems, Friend Communication Skills, and Cognitive Empathy in Adolescents with Bullying Behavior تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: یکی از چالشهای نوجوانان دارای قلدری، مشکلات رفتاری، عدم مهارتهای ارتباطی و عدم همدلی میباشد؛ لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزش مهارت‌های اجتماعی مبتنی بر ذهن آگاهی بر مشکلات رفتاری، مهارت ارتباط با دوستان و همدلی شناختی در نوجوانان دارای قلدری صورت گرفت. مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از حیث هدف، کاربردی و از حیث روش، نیمه آزمایشی و از نوع پیشآزمون – پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی دانش آموزان دارای رفتارهای قلدری در شهر تبریز بود که در سال 1403 در مقطع متوسطه دوم مشغول به تحصیل بودند. نمونه پژوهش شامل 30 دانش آموزان دارای رفتار قلدری بود که برای انتخاب این نمونه ابتدا غربالگری انجام گرفت و پس از دسترسی به افراد مورد نظر، نمونهها به روش تصادفی با روش قرعهکشی در قالب گروههای آزمایشی (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. برنامه آموزش مهارت‌های اجتماعی مبتنی بر ذهن آگاهی در 10 جلسه 45 دقیقهای و هفتهای دو بار برای گروه آزمایش اجرا شد و گروه کنترل در این زمان هیچگونه آموزشی را دریافت نکردند. به منظور گردآوری دادهها از مقیاس تجدید نظر شده مشکلات رفتاری، مقیاس همدلی شناختی و پرسشنامه مشکلات در ارتباط با دوستان استفاده شد. دادههای گردآوری شده با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره در نرم افزار SPSS نسخه 27 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مداخله آموزش مهارتهای اجتماعی مبتنی بر ذهن آگاهی در افزایش همدلی شناختی و کاهش مشکلات ارتباط با دوستان، مشکلات رفتاری و مؤلفههای اختلال سلوک، پرخاشگری اجتماعی، مشکلات توجه – ناپختگی و اضطراب - گوشه گیری به طور معناداری مؤثر بوده است. در حالی که در خرده مقیاسهای رفتار روان پریشی  و حرکات اضافی تأثیر قابل توجهی مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: با توجه به یافتههای پژوهش حاضر میتوان از برنامه آموزش مهارت‌های اجتماعی مبتنی بر ذهن آگاهی جهت کاهش مشکلات رفتاری، بهبود مهارت ارتباط با دوستان و افزایش همدلی شناختی در نوجوانان دارای قلدری بهره گرفت <pre style="text-align:justify"> Aim and Background: One of the challenges faced by teenagers is bullying, behavioral problems, lack of communication skills, and lack of empathy. The present study aimed to investigate the effectiveness of a mindfulness-based social skills training program on cognitive empathy, friend communication skills, and behavioral problems in students exhibiting bullying behaviors.</pre> Methods and Materials: This study was applied in purpose, semi-experimental in method, and conducted with a pre-test and post-test design with a control group. The statistical population included all students exhibiting bullying behaviors in the city of Tabriz who were enrolled in the second middle school level in the academic year 1403. A sample of 30 students with bullying behaviors was selected, initially screened, and then randomly assigned to experimental (15 participants) and control groups (15 participants). Data were collected using the revised behavioral problems scale, the cognitive empathy scale, and the questionnaire on problems in communication with friends. The collected data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) in SPSS version 27.  Findings: The intervention of mindfulness-based social skills training significantly increased cognitive empathy and reduced problems in communication with friends, behavioral problems, and components of conduct disorder, social aggression, attention problems - immaturity, and anxiety - withdrawal. However, no significant effect was observed in the subscales of psychotic behavior and hyperactivity (P<0.01). Conclusions: According to the findings of the present study, a mindfulness-based social skills training program can be used to reduce behavioral problems, improve communication skills with friends, and increase cognitive empathy in adolescents with bullying. مهارتهای اجتماعی مبتنی بر ذهن آگاهی, مشکلات رفتاری, ارتباط با دوستان, همدلی شناختی, نوجوانان, قلدری Mindfulness-based social skills, behavioral problems, friend communication, cognitive empathy, adolescents, bullying. 382 392 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1117-2&slc_lang=fa&sid=1 Esmaeil Soleimani اسماعیل سلیمانی soleymany.psy@gmail.com 100319475328460013773 100319475328460013773 Yes Associate Professor in Psychology, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran. دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. Mahdi Chitsaz مهدی چیت ساز mahdi.chitsaz77@gmail.com 100319475328460013774 100319475328460013774 No Ph.D. Student in Psychology, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran. دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.