fa مروری بر مدل‌‌های سبب‌‌شناسی بی‌خوابی از دیدگاه شناختی- رفتاری عمومى General پژوهشي Research <p><strong>زمینه و هدف:</strong><strong> </strong>بی‌خوابی یک مشکل بهداشتی رایج است که با دشواری در شروع خواب، تداوم خواب یا بیداری زودهنگام از خواب مشخص می&rlm;شود. در مقایسه با سایر اختلالات خواب، پژوهش در زمینه سبب&rlm;‌شناسی بی&rlm;خوابی در مراحل اولیه آن است. هدف پژوهش حاضر، مرور اجمالی بر مهم‌ترین مدل&rlm;‌های شناختی و رفتاری بی&rlm;خوابی و تلویحات درمانی آن‌ها است.</p> <p><strong>یافته‌ها: </strong>مدل&rlm;‌های شناختی و رفتاری متعدد بی&rlm;خوابی، گرایش به تمرکز بر جنبه&rlm;‌های متفاوتی به‌عنوان نقطه شروع این فرآیند دارند. هرچند که هر مدل، جنبه منحصربه‌فردی از بی&rlm;خوابی را فراهم می&rlm;‌سازد&rlm;، این مدل&rlm;‌ها بهتر است به‌عنوان مدل&rlm;‌های مکمل تا مدل&rlm;‌هایی که متقابلاً مجزا هستند، در نظر گرفته شوند. این مدل&lrm;&rlm;ها می&rlm;‌توانند به‌عنوان راهنمایی جهت طرح&rlm;‌ریزی درمان&rlm;‌های مؤثر بی&rlm;خوابی مزمن استفاده شوند.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری: </strong>هرچند مدل&rlm;‌های متفاوت بی&rlm;خوابی، درک بهتری از ماهیت پیچیده و چندبعدی این اختلال ارائه می&rlm;‌کنند، هر یک از آن‌ها نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند. یک مدل جامع، جهت یکپارچه&rlm;‌سازی مؤلفه&rlm;‌های اساسی مدل&rlm;‌های موجود موردنیاز می&rlm;‌باشد.</p> <p><strong>Aim and Background: </strong>Insomnia is a prevalent health problem characterized by difficulties in sleep initiation, sleep maintenance, or early morning awakenings. In comparison to other sleep disorders, research on etiology of insomnia is in its early stages. The aim of the current study is a brief review of the most important cognitive and behavioral models of insomnia and their therapeutic implications.</p> <p><strong>Findings: </strong>Several behavioral and cognitive models of insomnia tend to focus on different aspects as the start point of the process. Although each model provides a unique perspective of the insomnia, they best viewed as complementary rather than mutually exclusive. These models can be used to guide planning effective treatments for chronic insomnia.</p> <p><strong>Conclusions: </strong>Although different models of insomnia present a better understanding of the complex and multidimensional nature of the disorder, each one of the models has its specific strengths and weaknesses. A comprehensive model incorporates core components of existing models into one model is warranted.</p> شناختی, رفتاری, سبب‌‌شناسی, بی‌خوابی, مدل‌‌ها. Cognitive, Behavioral, Etiology, Insomnia, Models. 520 536 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-592&slc_lang=fa&sid=1 Hoda Doos Ali Vand هدی دوس علی وند doosalivand.h@sbmu.ac.ir 10031947532846002630 10031947532846002630 No Department of Clinical Psychology, School of Medicine, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran. استادیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. Mojtaba Habibi مجتبی حبیبی Habibi.m@iums.ac.ir 10031947532846002631 10031947532846002631 No Health Promotion Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. Department of Health Psychology, School of Behavioral Sciences and Mental Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه روانشناسی سلامت، دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان (انستیتو روانپزشکی تهران)، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. Reza Bagherian-Sararoudi رضا باقریان سرارودی bagherian@med.mui.ac.ir 10031947532846002632 10031947532846002632 Yes Department of Health Psychology, School of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran. دانشیار روان‌شناسی سلامت، گروه روان‌شناسی سلامت، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.