fa مقایسه اثربخشی درمان روانی اجتماعی و بازخورد زیستی بر بهبود سردردهای میگرنی (کاهش ناتوانی ناشی از سردرد) عمومى General پژوهشي Research زمینه و هدف: میگرن نوعی اختلال عصبی شایع است که با سردرد شدید و ناتوان کننده و اغلب تهوع و ترس از نور و صدا همراه می‌باشد و ناتوانی ناشی از آن متفاوت است. بنابراین، پزشکان باید به عواملی که در بروز و شدت حملات سردرد و ناتوانی‌های ناشی از آن تأثیر دارد، توجه کنند تا بتوانند فراوانی و شدت حملات را کاهش دهند و تأثیر آن بر عملکرد فرد را محدود نمایند. مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع نیمه تجربی و کارآزمایی بالینی همراه با گروه شاهد و پیگیری سه ماهه بود که بر روی 55 بیمار مبتلا به میگرن مراجعه کننده به درمانگاه‌های تخصصی مغز و اعصاب بیمارستان‌های شهر اهواز انجام شد. نمونه‌ها به صورت پی در پی انتخاب شدند و به صورت تصادفی در سه گروه درمان روانی اجتماعی (20 نفر)، بازخورد زیستی (15 نفر) و شاهد (20 نفر) قرار گرفتند. درمان روانی اجتماعی و بازخورد زیستی هر کدام در هشت جلسه درمانی 60 دقیقه‌ای طبق پروتکل تنظیم شده اجرا گردید. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، چک‌لیست مشخصات دموگرافیک، پرسش‌نامه ناتوانی ناشی از سردرد (Migranie Disability Assessment Questionnaire یا MIDAS)و دستگاه بازخورد زیستی مقاومت گالوانیک پوست (Galvanic skin response یا GSR) بود که در سه مرحله (پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری) برای هر سه گروه انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چندگانه همراه با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS تجزیه و تحلیل گردید. یافته‌ها: شدت حملات سردرد در هر سه مرحله در گروه‌های درمان روانی اجتماعی و بازخورد زیستی تفاوت معنی‌داری با یکدیگر داشت (010/0> P). بین میانگین شدت مراحل و گروه‌ها نیز تعامل معنی‌داری مشاهده شد (010/0> P). میانگین ناتوانی ناشی از سردرد در سه مرحله تفاوت معنی‌داری را نشان داد (001/0 = P) و تعامل بین نمره‌ها و گروه‌ها نیز معنی‌دار بود (001/0 = P). شدت حملات سردرد و ناتوانی ناشی از سردرد بعد از درمان روانی اجتماعی کاهش چشمگیرتری نسبت به درمان بازخورد زیستی داشت و در مرحله پیگیری هم باقی مانده بود. نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر اثربخشی درمان‌های روانی اجتماعی و بازخورد زیستی در بهبود شدت حملات میگرن و کاهش ناتوانی ناشی از سردرد می‌باشد. درمان روانی اجتماعی برای کاهش شدت حملات میگرن و ناتوانی ناشی از سردرد بیماران مؤثرتر است. Aim and Background: Migraine is a common neurological disorder characterized by severe and disabling headache usually accompanied with nausea or vomiting, photophobia, and phonophobia, and results in varied levels of disability. Thus, clinicians must consider factors which influence the development, course, and severity of individual headache attacks and subsequent disability in order to minimize the frequency of attacks, reduce their severity, and limit their impact on functioning. Methods and Materials: This quasi-experimental clinical trial was conducted with a 3-month follow-up and control group. The study subjects consisted of 55 patients with migraine who had referred to neurologic clinics of hospitals in Ahwaz, Iran. The subject were selected through continuous sampling and randomly assigned to the 3 groups of psychosocial therapy (n = 20), biofeedback therapy (n = 15), and control (n = 20). Psychosocial and biofeedback therapies were implemented in 8 sessions, each lasting 60 minutes, based on the designed protocol. Data collection tools were a demographic checklist, the Migraine Disability Assessment (MIDAS) questionnaire, and biofeedback galvanic skin response (GSR) system. Data were collected for each group in 3 stages (pretest, posttest, and follow-up). Data were analyzed using repeated measures MANOVA in SPSS software. Findings: The severity of headache attacks in the three stages was significantly different (P < 0.001) in the two groups. A significant correlation was observed between mean severity of the stages and the groups (P < 0.001). Mean headache disability of the three stage were also significantly different (P < 0.001); in addition, there was a significant correlation between mean scores and groups (P < 0.001). Psychosocial therapy showed higher reduction in the severity of migraine attacks and headache disability, compared to biofeedback therapy, and its effects had persisted in the follow-up stage. Conclusions: The findings of this study revealed that psychosocial and biofeedback therapies were effective on improvement of migraine attacks and decreasing of headache disability. However, psychosocial therapy was more efficient in decreasing migraine attacks and headache disability in comparison to biofeedback therapy. میگرن, گروه درمانی, روانی اجتماعی, بازخورد زیستی, ناتوانی ناشی از سردرد, Migraine,Group therapy,Psychosocial,Biofeedback,Headache disability 137 145 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-359&slc_lang=fa&sid=1 مجيد صفاري نيا مجید صفاری نیا 10031947532846001702 10031947532846001702 No دانشيار، مركز تحقيقات علوم رفتاري و گروه روان‌شناسي سلامت، دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي اصفهان، اصفهان، ايران دانشیار، مرکز تحقیقات علوم رفتاری و گروه روان‌شناسی سلامت، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران رضا باقريان سرارودي رضا باقریان سرارودی 10031947532846001703 10031947532846001703 No دانشيار، گروه روان‌شناسي، دانشکده روان‌شناسي، دانشگاه پيام نور، تهران، ايران دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران مهناز علي اكبري مهناز علی اکبری 10031947532846001704 10031947532846001704 No استاديار، گروه روان‌شناسي، دانشکده روان‌شناسي، دانشگاه پيام نور، اهواز، ايران استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، اهواز، ایران مريم شاهنده مریم شاهنده 10031947532846001705 10031947532846001705 No