fa پیش‌گیری از اعتیاد در کودکان و نوجوانان: مروری بر عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی عمومى General پژوهشي Research پدیده زیستی- روانی- اجتماعی مصرف و سوء مصرف مواد در نوجوانان یکی از بحرانی‌ترین مسایل پیشروی جوامع امروزی است. یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها و نگرانی‌های سیاست‌گذاران بهداشتی- اجتماعی جوامع امروزی، شیوع روز افزون رفتارهای اعتیادی به خصوص اعتیاد به سیگار و دخانیات در این گروه سنی است. شیوع و گرایش به رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان در ایران نیز در حال افزایش است. درمان اعتیاد گران و دشوار است و سیستم درمانی جامعی با رویکردهای مختلف دارو درمانی، روان ‌درمانی، بازپروری و بازتوانی را می‌طلبد. با این حال، با گذشت سال‌ها ثابت شده است که حتی مؤثرترین و جدیدترین شیوه‌های درمانی نیز با میزان بالایی از عود همراه است زیرا محیط بیماری‌زایی که مواد در آن به راحتی در دسترس است و شبکه اجتماعی دوستانی که حمایت کننده و تداوم بخش مصرف مواد هستند، هر پیشرفتی را که در درمان حاصل می‌شود، تحلیل می‌برد. بنابراین، جلوگیری از مبتلا شدن افراد به اعتیاد آسان‌تر از درمان آن است. در چنین شرایطی پیش‌گیری، مناسب‌ترین و منطقی‌ترین راه‌کار به شمار می‌رود. پیش‌گیری از اعتیاد، مقوله‌ای مهم و پیچیده است که نمی‌توان چشم بسته در آن گام نهاد. اطلاع از آخرین دستاوردهای علمی و در نهایت اتخاذ برنامه‌های حساب شده می‌تواند شیوه‌ای سودمند در این زمینه به حساب آید. یکی از نقص‌های موجود در زمینه پیش‌گیری از اعتیاد در ایران فقدان مطالعات تطبیقی و به تبع آن کمبود منابع فارسی در زمینه دستاوردهای علمی نوین در خصوص پیش‌گیری از اعتیاد است که این امر موجب شده است که گاه محققان بدون اطلاع از همه برنامه‌های موجود، تنها به سمت رویکرد یا برنامه خاص گرایش پیدا کنند. در راستای رفع و کم رنگ کردن این نقیصه، در پژوهش حاضر با مرور پیشینه پژوهشی نتایج حاصل در سه سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی (مدرسه و دوستان) بررسی شده است.   کلید واژه: اعتیاد، پیش‌گیری، عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی Aim and Background: Biological, psychological and social phenomenon of substance abuse in adolescents is one of the most critical issues facing modern societies. One of the major concerns of the health and social policy makers is the increasing prevalence of addictive behaviors, particularly tobacco smoking in this age group. Prevalence and trends toward high-risk behaviors among adolescents in Iran is rising. Addiction treatment is expensive and difficult which requires comprehensive medical systems with different approaches toward drug treatments, therapies, and rehabilitation. However, over the years, it has been proven that even the most effective therapeutic procedures are associated with high rates of recurrence. Any progress in this treatment may fail due to environmental risk factors in which the substances are readily accessible as well as the social network of friends who supporte and maintain drugs abuse. Therefore, substance abuse prevention is easier than the treatment. Meanwhile, the best and the most logical solution is prevention. Addiction prevention is an important and complex issue that cannot be accomplished without strategic planning. Understanding the latest scientific achievements and execution of logical programs can be beneficial in this regard. One of the defects in the field of substance abuse prevention is lack of comparative studies, and accordingly shortage of Persian resources of modern scientific progression in the field of addiction prevention. This situation has led some investigators toward specific approaches or programs, while lacking comprehensive knowledge about all the available programs. In order to eliminate or reduce these shortcomings, previous research literature on three levels i.e. individual, family and social factors (school and friends) were discussed in this article. Addiction prevention, Individual factors, family factors, Social factors 574 587 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-191&slc_lang=fa&sid=1 مجتبي حبيبي مجتبی حبیبی 10031947532846001125 10031947532846001125 No استاديار، گروه روان‌شناسي باليني، انستيتو روان‌پزشکي تهران، قطب علمي آموزشي روان‌پزشکي و روان‌شناسي باليني، دانشگاه علوم پزشكي تهران، تهران، ايران استادیار، گروه روان‌شناسی بالینی، انستیتو روان‌پزشکی تهران، قطب علمی آموزشی روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران احمد عاشوري احمد عاشوری 10031947532846001126 10031947532846001126 No دانشيار، مرکز تحقيقات علوم رفتاري، گروه روان‌پزشکي، دانشکده پزشکي، دانشگاه علوم پزشكي اصفهان، اصفهان، ايران دانشیار، مرکز تحقیقات علوم رفتاری، گروه روان‌پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران رضا باقريان سرارودي رضا باقریان سرارودی 10031947532846001127 10031947532846001127 No