fa اثربخشی مدیریت استرس به شیوه شناختی- رفتاری بر ارتقای ابعاد مختلف کیفیت زندگی مردان وابسته به مواد عمومى General پژوهشي Research مقدمه و هدف: عوامل بیشماری از جمله انواع استرس‌های اجتماعی، اقتصادی و روان‌شناختی در زمینه‌سازی و بروز اعتیاد نقش دارند. پژوهش حاضر، به منظور بررسی اثربخشی مدیریت استرس به شیوه شناختی- رفتاری بر ارتقای ابعاد مختلف کیفیت زندگی مردان وابسته به مواد انجام شده است. روش پژوهش: در یک طرح آزمایشی، 30 نفر از افراد وابسته به موادی که در مرکز اجتماع درمان‌مدار اصفهان مقیم بودند، به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و شاهد (15 نفر) بررسی شدند، گروه آزمایش به مدت 10 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت درمان مدیریت استرس به شیوه شناختی- رفتاری قرار گرفتند و گروه شاهد درمان خاصی دریافت نکردند. همه شرکت کنندگان در پژوهش در آغاز، پایان و سه ماه پس از پایان درمان، پرسش‌نامه کیفیت زندگی (36SF یا -Item short form health survey36) را تکمیل کردند. برای تحلیل داده‌ها، از تحلیل کوواریانس و تحلیل کواریانس با اندازه‌های تکراری استفاده شد. یافته‌ها: نتایج آزمون تحلیل کوواریانس بین دو گروه در مرحله پس‌آزمون در هفت بعد کیفیت زندگی شامل عملکرد جسمانی (09/4 = F، 012/0 > P)، محدودیت نقش جسمی (560/3 = F، 021/0 > P)، درد بدنی (779/4 = F، 006/0 > P)، سلامت عمومی (987/3 = F، 014/0 > P)، سرزندگی (369/9 = F، 0001/0 > P)، عملکرد اجتماعی (09/4 = F، 012/0 > P) و سلامت ‌روان (420/5 = F، 004/0 > P) تفاوت معنی‌داری را نشان داد. همچنین نتایج تحلیل کوواریانس با اندازه‌های تکراری در مرحله پیگیری تفاوت معنی‌داری را در دو بعد درد بدنی (047/7 = F، 013/0 > P) و سلامت عمومی (055/7 = F، 013/0 > P) نشان داد. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های فوق می‌توان نتیجه گرفت که مدیریت استرس به شیوه شناختی- رفتاری بر ارتقای ابعاد مختلف کیفیت زندگی مردان وابسته به مواد مؤثر است. کلید واژه‌ها : مدیریت استرس، کیفیت‌ زندگی، وابستگی به مواد Aim and Background: Numerousfactorsincludingsocial, economicandpsychologicalstresseshave a role inthegroundsand incidenceof addiction.The purpose of this study was to investigate the effectiveness of cognitive-behavioral stress managementon promotion ofdifferent domains ofquality oflife in men who are substance dependent. Methods and Materials: In an experimental study, 30 individuals who settled in Isfahan Therapeutic Community Center, Iran, were randomlydivided into experimental (15 subjects) and control (15 subjects) groups. The experimental group underwent ten 90-minute sessions of cognitive-behavioral stress management and the control group did not receive any particular treatment. All participants completed the quality of life inventory (SF-36) at the beginning of the study, completion of treatment and three months following the completion of treatment. Findings: Analysis of covariance results showed a significant difference between the two groups in promotion of different domains ofquality of life including physical function (F=4.09, P=0.012),physical role limitations (F=3.56, P=0.021), body pain(F=4.77, P=0.006), general health(F=3.98, P=0.014), vitality(F=9.36, P<0.0001), social function(F=17.57, P<0.0001) and mental health(F=5.42, P= 0.004)in the post test stage.In addition, analysis of covariance with repeated measuresshowed a significant difference in body­ pain(F=7.04, P = 0.013), general health(F=7.05, P= 0.013)in thefollow-up stages. Conclusions: Cognitive-behavioral stress management is effective in promotion of different domains ofquality of life in men who are substance dependent. Stress management , Quality of life,Substance dependence 342 349 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-167&slc_lang=fa&sid=1 نگار کریمیان نگار کریمیان 10031947532846001036 10031947532846001036 No