Journal of Research in Behavioural Sciences

fa مقایسه اثربخشی آموزش فرزندپروری مبتنی بر ذهن آگاهی و درمان فراتشخیصی بر استرس والدینی و خودشفقتی مادران دارای کودک اوتیسم Comparison of the Mindful Parenting Training and Transdiagnostic Treatment on Parenting Stress and Self-Compassion in Mothers of Children with Autism Spectrum Disorder تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: اختلال طیف اوتیسم یک اختلال عصبی-رشدی است که بر تعاملات اجتماعی، ارتباطات و رفتارهای فرد تأثیر می‌گذارد. شیوع اختلال طیف اوتیسم در سراسر جهان در حال افزایش است. در این بین تجربه‌ی مراقبت از یک فرد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، تجربه‌ای ویژه و اختصاصی است که تنش‌های زیادی را برای والدین آنان فراهم می‌آورد. بنابراین، هدف از انجام این مطالعه آموزش فرزندپروری مبتنی بر ذهن آگاهی و درمان فراتشخیصی بر استرس والدینی و خودشفقتی در مادران دارای کودک مبتلا به اختلال  طیف اوتیسم است. مواد و روش‌ها: طرح این پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه گواه است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی مادران دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اتیسم در دامنه سنی 12-5 ساله مراجعه‌کننده به مراکز اوتیسم شهر مشهد در سال 1403 بودند. روش نمونه&rlm;گیری در مرحله اول بر اساس نمونه&rlm;گیری در دسترس بود و تعداد 45 مادر دارای کودک مبتلا به اختلال طیف اتیسم دارای شرایط ورود به پژوهش به‌صورت تصادفی در سه گروه 15 نفری دو گروه آزمایش و یک گروه گواه قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل شاخص استرس والدینی (آبیدین، 2012) و پرسشنامه خودشفقتی (نف و همکاران، 2003) بود. در این پژوهش جلسات درمانی بر اساس پروتکل درمانی روش فرزندپروری ذهن آگاهانه باگلز و همکاران (2014) و برنامه درمان فراتشخیصی یکپارچه بارلو و همکاران (2011) اجرا شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج بدست آمده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد که هر دو مداخله فرزندپروری ذهن آگاهانه و درمان فراتشخیصی در مرحله پس آزمون و پیگیری نسبت به گروه گواه توانسته است که استرس والدینی و خودشفقتی را بهبود بخشد (P<0.01). نتیجه‌گیری: آموزش فرزندپروری ذهن آگاهانه و درمان فراتشخیصی با آموزش روش های مناسب برخورد با کودک دارای اختلال اوتیسم به مادران باعث بهبود تنظیم هیجانی و مهارت خودشفقتی و همچنین کاهش استرس در مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طبف اوتیسم شد Aim and Background: Autism spectrum disorder is a neurodevelopmental disorder that affects a person's social interactions, communication, and behaviors. The prevalence of autism is increasing worldwide. Meanwhile, the experience of caring for a person with autism is a special and unique experience that creates a lot of stress for their parents. Therefore, the purpose of this study is to conduct mindful parenting training and transdiagnostic treatment on parental stress and self-compassion in mothers of children with autism spectrum disorder. Methods and Materials: The design of this research is a quasi-experimental one with pre-test, post-test, and follow-up with a control group. The statistical population of this study included all mothers with children with autism spectrum disorder in the age range of 5-12 years who referred to autism centers in Mashhad in 2024. The sampling method in the first stage was based on purposeful sampling, and 45 mothers of children with autism spectrum disorder who met the criteria for inclusion in the study were randomly assigned to three groups of 15: two experimental groups and one control group. Research tools included the Parenting Stress Index and the Self-Compassion Scale. In this study, treatment sessions were conducted based on the treatment protocol of the mindful parenting method of Bögels and et al. (2014) and the transdiagnostic treatment program of Barlow and et al. (2011). Data were analyzed using SPSS software. Findings: The results obtained from repeated measures analysis of variance showed that both mindful parenting interventions and transdiagnostic treatment were able to improve parental stress and self-compassion in the post-test and follow-up stages compared to the control group (P<0.01). Conclusions: Mindful parenting training and transdiagnostic therapy by teaching mothers appropriate methods of dealing with children with autism spectrum disorder improved emotional regulation and self-compassion skills, as well as reduced stress in mothers of children with autism spectrum disorder. اختلال طیف اتیسم, استرس والدینی, خودشفقتی, درمان فراتشخیصی, فرزندپروری ذهن آگاهانه Autism spectrum disorder, mindful parenting, parenting stress, self-compassion, transdiagnostic treatment. 735 746 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1308-1&slc_lang=fa&sid=1 Nasim Koohzad نسیم کوهزاد nasimkoohzad1370@gmail.com 100319475328460012705 0009-0002-1197-396X No PhD student, Department of Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran دانشجوی دکتری، گروه روان شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران Parviz Askari پرویز عسکری Askary47@yahoo.com 100319475328460012706 100319475328460012706 Yes Professor, Department of Psychology Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran استاد، گروه روان شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Alireza Heidarei علیرضا حیدرئی arheidarie43@gmail.com 100319475328460012707 100319475328460012707 No Professor, Department of Psychology Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran استاد، گروه روان شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Somayeh Esmaeili سمیه اسماعیلی somayeh.esmaeili@gmail.com 100319475328460012708 0009-0002-6977-4621 No Assistant Professor, Department of Psychology Izeh Branch, Islamic Azad University, Izeh, Iran. استادیار، گروه روان شناسی، واحد ایذه، دانشگاه آزاد اسلامی، ایذه، ایران. Reza Joharifard رضا جوهری فرد rjoharifard@gmail.com 100319475328460012709 100319475328460012709 No Assistant Professor, Department of Psychology Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. استادیار، گروه روان شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.