fa مقایسه اثر بخشی درمان‌های فرانظری و شناختی- رفتاری بر بهبود خودکارآمدی پرهیز در نوجوانان پسر وابسته به مواد عمومى General پژوهشي Research زمینه و هدف : تعیین اثر بخشی درمان‌های روان شناختی بر پرهیز از مواد با در نظر گرفتن متغیرهای مهمی همچون باورهای خودکارآمدی افراد معتاد که 69/0 درصد واریانس مصرف ماری جوانا و 50/0 درصد واریانس مصرف الکل را پیش بینی می‌کند، بسیار مفید و روشنگر خواهد بود. مواد و روش‌ها: این مطالعه که به روش آزمایشی طراحی شد با هدف مقایسه اثر بخشی دو مدل درمانی بر بهبود خودکارآمدی در پرهیز از مواد انجام گرفت. نمونه از میان نوجوانان مراجعه کننده به مراکز بهزیستی شهر تهران برای ترک اعتیاد بعد از غربالگری اولیه با استفاده از مقیاس سنجش تغییر دانشگاه رودآیلند ((URICA جهت تعیین مرحله تغییر (انگیزه) آزمودنی‌ها به تعداد 45 نفر نوجوان معتاد خود معرّف، که رضایت خود را جهت شرکت در دوره گروه درمانی اعلام نمودند، انتخاب و با استفاده از پرسش‌نامه خودکارآمدی پرهیز مواد (DASES)، به طور تصادفی در گروه‌های آزمایشی (مداخله شناختی- رفتاری، مداخله فرانظری) و گروه شاهد جایگزین شدند. ارزیابی مجدد نیز بلافاصله بعد از درمان و دو ماه پیگیری به عمل آمد. داده‌های به دست آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره جهت مقایسه میانگین‌های سه گروه در سه موقعیت، مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج به روشنی بیانگر اثر بخشی هر دو مدل درمانی بر افزایش خودکارآمدی پرهیز از مواد نوجوانان بود. همچنین نتایج مقایسه‌ای بیانگر اثر بخشی بیشتر و پایدارتر مدل فرانظری نسبت به مدل شناختی- رفتاری هم در پس آزمون و هم پیگیری دو ماهه بر خودکارآمدی اختصاصی پرهیز بود. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش اهمیت فرایند تغییر را مشخص کرد و نشان داد که چگونه درمان منطبق با مراحل تغییر می‌تواند برای ایجاد تغییر مثبت و مناسب در نوجوانان معتاد، مورد استفاده قرار گیرد. همچنین اهمیت تأکید بر نقش خود مراجعین و احساس خودکارآمدی آن‌ها در فرایند تغییر و ترک اعتیاد روشن شد. واژه‌های کلیدی: درمان فرانظری، درمان شناختی- رفتاری، خودکارآمدی پرهیز از مواد، نوجوانان معتاد Background & aim: Understanding the relative effectiveness of Different kinds of therapeutic methods on abstinence is very important, considering the fact that important variables such as self-efficacy beliefs in addicted adolescents, predicts the variance of marijuana and alcohol use up to 69 and 50 percent respectively. This study was aimed to compare the effectiveness of two different therapeutic models on improving the self-efficacy in abstinence from drug use in substance dependent adolescents. Method and materials: This was an experimental study. The sample was selected from adolescents voluntarily referred to substance dependence treatment centers affiliated to Tehran Welfare Organization. Forty-five adolescents were selected after getting the informed consent forms and initial administration of University of Rhodes Island Change Assessment (URICA) scale to assess the participants' stage of change (motivation). The Drug Abstinence Self-efficacy Questionnaire (DASES) was administered afterward and they were allocated randomly to two experimental groups, namely the cognitive behavioral therapy (CBT) and the trans-theoretical model (TTM) groups. A third group was used as a waiting list control group. The experimental groups were assigned to a 12 session (twice weekly) treatment program in either CBT or TTM and were evaluated immediately afterward and after a two month follow up period. Data was analyzed using Multiple Analysis of Covariance through SPSS-16 software. Results: Results clearly showed effectiveness of both methods on the self efficacy in drug use abstinence in adolescents. Furthermore, results showed that TTM was significantly more effective than CBT on general self efficacy, both immediately after the treatment and at the follow up evaluation. Conclusions: Results of the present study reiterate the significance of the process of change in treatment of substance dependent adolescents. Selection and initiation of any therapeutic module, should be in accordance with the patient's stage of change process Key Words: Trans-theoretical Model, Cognitive Behavior Therapy, Abstinence self - efficacy, addicted adolescent 0 0 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-47&slc_lang=fa&sid=1 مصطفي جعفري مصطفی جعفری 1003194753284600666 1003194753284600666 No شهريار شهيدي شهریار شهیدی 1003194753284600667 1003194753284600667 No عليرضا عابدين علیرضا عابدین 1003194753284600668 1003194753284600668 No