دوره 15؛ شماره 4: (1396):420-426

اثربخشی آموزش مهارت‌های حل مسأله بر افسردگی و اضطراب مادران دارای کودک عقب‌مانده ذهنی

رضوان پناهی, احمد غضنفری, طیبه شریفی

DOI: 10.22122/rbs.v15i4.1808

چکیده


زمینه و هدف: حضور كودك مبتلا به عقب‌ماندگی ذهني در هر خانواده، ساختار و سلامت رواني آن خانواده به ویژه والدين را تحت تأثير قرار مي‌دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسي اثربخشی آموزش مهارت‌های حل مسأله بر افسردگی و اضطراب مادران دارای کودک عقب‌مانده ذهنی در شهر شهرکرد انجام شد.

مواد و روش‌ها: این مطالعه از نوع نیمه تجربی و طرح آن به صورت پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه شاهد بود. جامعه پژوهش را مادران دارای کودک عقب‌مانده ذهنی شهر شهرکرد در سال 1395 تشکیل داد که از بین آن‌ها، 30 نفر به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و شاهد تقسیم‌بندی شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل نسخه دوم پرسش‌نامه‌ افسردگی Beck (Beck Depression Inventory-II یا BDI-II) و پرسش‌نامه‌ اضطراب Beck (Beck Anxiety Inventory یا BAI) بود. ابتدا از افراد هر دو گروه پیش‌آزمون به عمل آمد و سپس گروه آزمایش به مدت 7 جلسه گروهی دو ساعته، تحت آموزش مهارت‌های آموزش حل مسأله قرار گرفتند. پس از پایان برنامه آموزش نیز از هر دو گروه پس‌آزمون گرفته شد. در نهایت، داده‌ها با استفاده از روش تحلیل کواریانس تجزیه و تحلیل گردید.

یافته‌ها: آموزش مهارت حل مسأله در گروه آزمایش در مقایسه با گروه شاهد، موجب کاهش افسردگی و اضطراب مادران دارای کودک عقب‌مانده ذهنی شد (050/0 > P). همچنین، آموزش مهارت حل مسأله در کاهش افسردگی و اضطراب مادران دارای کودک عقب‌مانده ذهنی تأثیر داشت و به ترتیب 9/71 و 7/72 درصد تغییرات واریانس افسردگی و اضطراب مادران ناشی از آموزش مهارت حل مسأله بود.

نتيجه‌گيري: آموزش مهارت حل مسأله می‌تواند به عنوان یک برنامه آموزشی مؤثر جهت کاهش افسردگی و اضطراب مادران دارای کودک عقب‌مانده ذهنی مورد استفاده قرار گیرد.


واژگان کلیدی


حل مسأله، مهارت‌ها، افسردگی، اضطراب، عقب‌مانده ذهنی، مادران

تمام متن:

PDF

مراجع


Dini-Torki N, Bahrami H, Davarmanesh A, Biglarian A. The relationship between stress and marital satisfaction of parents with mental retarded children. J Rehab 2007; 7(4): 41-6. [In Persian].

Mohammadkhan-Kermanshahi S, Vanki Z, Ahmadi F, Azad-Fallah P, Kazem-Nezhad A. Mother's experiences of having mental retarded child. J Rehab 2006; 7(3): 26-33. [In Persian].

Burden RL. Measuring the effects of stress on the mothers of handicapped infants: must depression always follow? Child Care Health Dev 1980; 6(2): 111-25.

Ghasempour A, Akbari E, Taghipour M, Azimi Z, Refaghat E. Comparison of psychological well-being and coping styles in mothers of deaf and normally-hearing children. Auditory and Vestibular Research 2017; 21(4): 51-9.

Ali Nejad Makari N. Study and comparison of the priority of services to families with mentally retarded children in terms of parents and specialists in Dezful [MSc Thesis]. Tehran, Iran: University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences; 2007. [In Persian].

Sklad M, Diekstra R, Ritter M, Ben J, Gravesteijn C. Effectiveness of school-based universal social, emotional, and behavioral programs: Do they enhance students’ development in the area of skill, behavior, and adjustment? Psychol Schs 2012; 49(9): 892-909.

Eizadi Fard R, Sepasi Ashtiani M. Effectiveness of cognitive-behavioral therapy with problem solving skills training on reduction of test anxiety symptoms. Journal of Behavioral Sciences 2010; 4(1): 23-7. [In Persian].

Mohammadi N. Effectiveness of problem solving skill training on normative behavior disorder. Tehran, Iran: Tarbiat Modares University; 2003. [In Persian].

Lazakidou G, Retalis S. Using computer supported collaborative learning strategies for helping students acquire self-regulated problem-solving skills in mathematics. Comput Educ 2010; 54(1): 3-13.

Shaghaghi F, Kakoo Jooybari A, Salami F. The effect of family training on the mental health of educable mentally retarded children's parents. Journal of Behavioral Sciences 2010; 2(4): 57-69. [In Persian].

Amirian K. The effect of family education on mental health of parents with mentally retarded children. Proceedings of the 2nd National Conference on Psychology-Family Psychology; 2011 Mar 7-9; Marvdasht, Iran. [In Persian].

Malouff JM, Thorsteinsson EB, Schutte NS. The efficacy of problem solving therapy in reducing mental and physical health problems: a meta-analysis. Clin Psychol Rev 2007; 27(1): 46-57.

Tezel A, Gozum S. Comparison of effects of nursing care to problem solving training on levels of depressive symptoms in post partum women. Patient Educ Couns 2006; 63(1-2): 64-73.

Huberty TJ. Anxiety and anxiety disorders in children: information for parents. Bethesda, MD: National Association of School Psychologists; 2004.

Ebrahimi A. Comparison of the effectiveness of integrated religious treatment, cognitive-behavioral therapy and drug therapy on depression and attitudes in patients with depressive disorder [PhD Thesis]. Isfahan, Iran: School of Educational Sciences, University of Isfahan; 2007. [In Persian].

Dozois DJA, Dobson KS, Ahnberg JL. A psychometric evaluation of the Beck Depression Inventory-II. Psychol Assess 1998; 10(2): 83-9.

Beck AT. Depression: Clinical, experimental, and theoretical aspects. New York, NY: Harper and Row; 1967.

Gharaei B. Identification of identity status and its relationship with identity styles and depression in adolescents [PhD Thesis]. Tehran Iran: Psychiatric Institute, Iran University of Medical Sciences; 2003. [In Persian].

Fathi Ashtiani A. Psychological tests: Personality and mental health. Tehran, Iran: Beasat Publications; 2009. [Persian].

Zonozyan S, Gharaei B, Yekkeyazdandost R. Evaluate the effectiveness of problem solving training in reducing depression and anxiety. Proceedings of the 4th of University Student's Mental Health; 2008 May 21-22; Shiraz, Iran. [In Persian].

Amiri Baramkoohi A. Training life skills for decreasing depression. Developmental Pscychology 2009; 5(20): 7-26. [In Persian].

Beck AT. The evolution of the cognitive model of depression and its neurobiological correlates. Am J Psychiatry 2008; 165(8): 969-77.

Steger MF, Mann JR, Michels P, Cooper TC. Meaning in life, anxiety, depression, and general health among smoking cessation patients. J Psychosom Res 2009; 67(4): 353-8.

Taromyan F, Mahjoee M, Fathi. T. Life skills. Tehran, Iran: Tarbiat Publications; 2009. [In Persian].

Hosseinkhanzadeh A, Rashidi N, Yeganeh T, Zareimanesh Q, Ghanbari N. The effects of life skills training on anxiety and aggression in students. J Rafsanjan Univ Med Sci 2013; 12(7): 545-58. [In Persian].

Ghorban-Shirodi S, Khalatbari J, Todar SR, Moballeghi N, Salehi M. Comparison of effectiveness of the self-assertion training and problem solving on the aggression and adaption. New Findings in Psychology 2010; 5(15): 5-24. [In Persian].




Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License which allows users to read, copy, distribute and make derivative works for non-commercial purposes from the material, as long as the author of the original work is cited properly.