fa اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر تحمل‌ناپذیری بلاتکلیفی، نگرانی و بی‌خوابی مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم عمومى General پژوهشي Research زمینه و هدف : بیماری و ناتوانی فرزندان، یکی از منابع عمده پریشانی والدین به خصوص مادران به شمار می‌رود و سلامت و بهزیستی روانی آن‌ها را به خطر می‌اندازد. از این‌رو، هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان پذیرش و تعهد (Acceptance and commitment therapy یا ACT) بر تحمل‌ناپذیری بلاتکلیفی، نگرانی و بی‌خوابی مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم بود. مواد و روش‌ها: این مطالعه به روش نیمه آزمایشی همراه با پیش‌آزمون، پس‌آزمون و گروه شاهد بر روی 16 نفر از مادران کودکان مبتلابه اختلال طیف اوتیسم دارای پرونده در بهزیستی شهر سبزوار انجام شد. نمونه‌ها به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به ‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و شاهد تخصیص یافتند. گروه آزمایش تحت مداخله 8 جلسه‌ای رویکرد ACT قرار گرفتند؛ در حالی که گروه شاهد هیچ مداخله‌ای را دریافت نکردند. پرسش‌نامه نگرانی پنسیلوانیا (Pennsylvania State Worry Questionnaire یا PSWQ)، مقیاس تحمل‌ناپذیری بلاتکلیفی (Intolerance of Uncertainty Scale یا IUS) و شاخص شدت بی‌خوابی (Insomnia Severity Index یا ISI) در مورد شرکت کنندگان اجرا گردید. داده‌های به دست آمده با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی و آزمون تحلیل کواریانس چند متغیره در نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه‌ و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: رویکرد ACT منجر به کاهش میزان تحمل‌ناپذیری بلاتکلیفی (001/0 = P)، نگرانی (001/0 = P) و بی‌خوابی (001/0 = P) مادران گروه آزمایش نسبت به گروه شاهد شد. نتیجه‌گیری: روش ACT تأثیر بسزایی در کاهش میزان تحمل‌ناپذیری بلاتکلیفی، نگرانی و بی‌خوابی مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم دارد و درمانگران می‌توانند از این رویکرد درمانی در جهت کاهش تحمل‌ناپذیری بلاتکلیفی، نگرانی و بی‌خوابی این مادران استفاده نمایند. Aim and Background: Illness and disability in children is a major source of distress for parents, especially mothers. It frequently endangers their health and well-being. Therefore, the aim of present study was to investigate the effectiveness of the acceptance and commitment therapy (ACT) on the intolerance of uncertainty, worry and insomnia in mothers of children with autism spectrum disorder. Methods and Materials: In a quasi-experimental study, with pre and posttest and control groups, 16 mothers of children with autism spectrum disorder were selected by available sampling method and then randomly designed into two experimental and control groups. The experimental group participated in 8 sessions of ACT, while the control group was not in any treatment. The participants completed Penn-State worry questionnaire (PSWQ), intolerance of uncertainty scale (IUS) and insomnia severity index (ISI). Data were analyzed by SPSS software, using multivariate analysis of covariance (MANCOVA). Findings: Intolerance of uncertainty (P = 0.001), worry (P = 0.001) and insomnia (P = 0.001) average scores in the experimental group were significantly decreased in comparison with the control group at post-treatment. Conclusions: ACT might be an efficient way to decrease intolerance of uncertainty, worry and insomnia in mothers of children with autism spectrum disorder. Also, therapists can use this therapeutic approach for improving intolerance of uncertainty, worry and insomnia in mothers of children with autism spectrum disorder. درمان پذیرش و تعهد, اوتیسم, بی‌خوابی, بلاتکلیفی, Acceptance and commitment therapy, Autism, Insomnia, Uncertainty 347 353 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-452&slc_lang=fa&sid=1 احمد منصوري احمد منصوری 10031947532846004828 10031947532846004828 Yes استادیار، گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور، نیشابور، ایران نعیما کروژده نعیما کروژده 10031947532846004829 10031947532846004829 No دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور، نیشابور، ایران