fa نقش طول مدت زندانی شدن و ابتلا به HIV/AIDS بر شدت علائم آسیب‌شناسی روانی سوء‌مصرف‌کنندگان مواد عمومى General پژوهشي Research چکیده   زمینه و هدف: هدف از اجرای پژوهش حاضر بررسی نقش طول‌مدت زندانی شدن و ابتلا به (HIV/AIDS یا human immunodeficiency virus, acquired immunodeficiency syndrome) بر شدت علائم آسیب‌شناسی روانی سوء‌مصرف‌کنندگان مواد بود.   مواد و روش‌ها: در یک پژوهش مقطعی- واپس‌نگر از 43 سوءمصرف‌کنندۀ مواد مبتلابه HIV، 49 سوءمصرف‌کننده مواد فاقد HIV که‌ در کلینیک‌های مشاوره بیماری‌های رفتاری و ترک اعتیاد تحت‌پوشش درمان نگه‌دارنده با متادون  (MMT یا Methadone Maintenance Therapy) بودند به‌ترتیب به‌شیوه نمونه‌گیری در دسترس و پیاپی انتخاب شدند. تمامی اعضای این دو‌ گروه از نظر متغیرهای مخدوش‌کننده (نظیر سن، جنسیت، وضعیت تأهل، سطح‌ تحصیلات و محل‌ سکونت و طول دوره درمان نگهدارنده ‌با متادون) همتا شده و از طریق چک‌لیست تجدید نظر شده نشانه‌های اختلالات روانی (SCL-90-R) مورد ارزیابی قرارگرفتند. نتایج با استفاده از آزمون‌های کای اسکوئر (χ 2 )، t استیودنت ‌مستقل،رگرسیون دو متغیری، تحلیل کوواریانس چندمتغیری (MANCOVA) تحلیل شدند. یافته‌ها: اگرچه میانگین طول مدت حبس در سوء‌مصرف کنندگان مبتلا به HIV/AIDS بیشتر بود، اما معادلات پیش‌بینیِ شدت ناراحتی روانی از روی طول مدت حبس نشانگر معنی‌داری و نیرومندی این رابطه در گروه سوء‌مصرف‌کنندگان مواد فاقد HIV/AIDS بود (004/0P=)، درحالی‌که این معادله در سوء‌مصرف‌کنندگان دارای HIV/AIDS معنی‌دار به‌دست نیامد (061/0P=). تأثیر داشتن سابقه حبس و ابتلا به HIV/AIDS بر شدت ناراحتی روانی هردو گروه معنی‌دار بود (به ترتیب با سطح معنی‌داری 049/0P=، 001/0P=). اثر تعاملی هریک از این عوامل بر شدت ناراحتی روانی معنی‌دار نبود اما بر سطوح افسردگی و شدت نشانه‌های مثبت (PST یا Positive Symptoms Total) معنی‌دار به‌دست آمد. نتیجه‌گیری: طول مدت‌حبس بیشتر نقش زیان‌بارتری در شدت ناراحتی روانی سوء‌مصرف‌کنندگان مواد فاقد HIV/AIDS دارد. هم دارابودن سابقه حبس و هم ابتلا به HIV/AIDS بهداشت روانی سوء‌مصرف‌کنندگان مواد را به‌مخاطره می‌اندازد. در این میان اگرچه سوء‌مصرف‌کنندگان مواد مبتلا به HIV/AIDS بدون سابقه حبس، سطوح افسردگی بیشتری داشتند اما سوء‌مصرف‌کنندگان مواد مبتلا به HIV/AIDS دارای سابقه حبس از تعداد یا گستره نشانگان روانی بیشتری رنج می‌بردند. واژه‌های کلیدی: زندان، HIV/AIDS ،علائم روانی، سوء مصرف مواد   Abstract Aim and Background: This study aimed at studying the role of incarceration length and HIV/AIDS on severity of psychopathological symptoms in substance abusers. Methods and Materials: In a cross sectional-retrospective study, 43 substance abusers with HIV/AIDS and 49 ones without HIV/AIDS were selected by available and consecutive sampling methods that were under Methadone Maintenance Therapy (MMT) in counseling clinics of behavioral diseases and addiction abandonment. All of them were evaluated respecting matched confounding variables via symptom check list-90-Revised (SCL-90-R). Results were analyzed by chi-square (χ 2 ), independent t-test, two-variable regression, multivariate analysis of covariance (MANCOVA). Findings: Although the average of incarceration length was higher in substance abusers with HIV/AIDS, the prediction equations of psychological distress severity based on incarceration length indicated the significance and strength of this relationship in substance abusers without HIV/AIDS (P=0.004). However, this relationship was not significant in substance abusers with HIV/AIDS (P=0.061). The effect of history of incarceration and HIV/AIDS was significant on psychological distress severity in both groups (P=0.001, P=0.049, respectively). The interactive effect of each of these factors was not significant on psychological distress severity. While it was significant on depression levels and positive symptoms total (PST). Conclusions: The higher incarceration length has more detrimental role on psychological distress severity in substance abusers without HIV/AIDS. Having both a history of incarceration and HIV/AIDS endangers the mental health of substance abusers. Meanwhile, although substance abusers with HIV/AIDS without incarceration history had higher levels of depression, substance abusers with HIV/AIDS with history of incarceration suffered more from number or higher range of psychological symptoms. Perison, HIV/AIDS, Psychological Symptom, Substance Abuse. 226 241 http://rbs.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-300&slc_lang=fa&sid=1 سجاد رضائي سجاد رضائی 10031947532846001506 10031947532846001506 No استاديار گروه بيماري‌هاي عفوني، دانشگاه علوم پزشکي گيلان، رشت، ايران استادیار گروه بیماری‌های عفونی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران سنبل طارميان سنبل طارمیان 10031947532846001507 10031947532846001507 No دانشيار، گروه روان‌شناسي، دانشگاه گيلان، رشت، ايران دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران سيد موسي کافي سید موسی کافی 10031947532846001508 10031947532846001508 No دانشجوي دکتري روان‌شناسي ، دانشگاه سمنان، سمنان، ايران دانشجوی دکتری روان‌شناسی ، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران فاطمه پورآقا فاطمه پورآقا 10031947532846001509 10031947532846001509 No کارشناس ارشد روان‌شناسي، معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشکي گيلان، رشت، ايران کارشناس ارشد روان‌شناسی، معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران ناهيد بازرگانيان ناهید بازرگانیان 10031947532846001510 10031947532846001510 No